Perbandingan Sistem Pendidikan Islam Tradisional di Indonesia, Malaysia, dan Thailand

Authors

  • Alfyani Azzahroh Universitas Islam Negeri Prof. K.H. Saifuddin Zuhri Purwokerto
  • Alya Sukmasyariah Universitas Islam Negeri Prof. K.H. Saifuddin Zuhri Purwokerto
  • Hafizhotul Mumtazah Universitas Islam Negeri Prof. K.H. Saifuddin Zuhri Purwokerto

DOI:

https://doi.org/10.59059/perspektif.v4i2.3037

Keywords:

Curriculum, Islamic Education, Learning Methods, Southeast Asia, Traditional Islamic Education

Abstract

This research aims to analyze and compare traditional Islamic education systems in Indonesia, Malaysia, and Thailand, focusing on institutional aspects, education systems, learning methods, and curricula. Using a literature study method with a descriptive qualitative approach, this research examines various relevant literature regarding the dynamics of Islamic education in Southeast Asia. The results show that the three countries share fundamental similarities in educational forms, such as pesantren or pondok, which focus on Islamic sciences and moral cultivation. However, significant differences exist in management patterns and the level of integration with government policies. Indonesia maintains a variety of salaf and modern pesantren, Malaysia exhibits a more structured system integrated with the state, while Thailand specifically in the Patani region tends to be adaptive in response to its Muslim minority status. This comparison concludes that the development of traditional Islamic education systems in each country is heavily influenced by the respective social and political contexts.

References

Achmad Sudaryo. (2023). Dinamika Pendidikan Islam Di Indonesia. Interdisiplin: Journal Of Qualitative And Quantitative Research, 1(1), 1–9. Https://Doi.Org/10.61166/Interdisiplin.V1i1.1

Afida, N., Putri, D. R., Syahada, P., & Junianti, R. (2024). Studi Perbandingan Pendidikan: Sistem Pendidkan Di Indonesia Dan Malaysia. Journal Of Creative And Innovative Research, 1(3), 92–100.

Arif, M. (2016). Paradigma Pendidikan Islam. In Inspiratif Pendidikan (Vol. 5, Issue 1).

Aslan, A., Hifza, H., & Suhardi, M. (2020). Dinamika Pendidikan Islam Di Thailand Pada Abad 19-20. Nazhruna: Jurnal Pendidikan Islam, 3(1), 38–54. Https://Doi.Org/10.31538/Nzh.V3i1.476

Azani, A., Mislaini, Yuni, S. R., & Rambe, S. (2025). Sistem Pendidikan Di Thailand. Karakter: Jurnal Riset Ilmu Pendidikan Islam, 1(1), 243–259.

Azisi, A. M., & Qotrunnada, L. (2021). Analisis Kebudayaan Dan Sistem Pendidikan Islam Kawasan Asia Tenggara (Indonesia, Malaysia, Thailand). Al-Fikr: Jurnal Pendidikan Islam, 7(2), 73–87. Https://Doi.Org/10.32489/Alfikr.V7i2.222

Baihaqi Al Kharis, Imaniar Purbasari, N. F. (2024). 3 1,2,3. Jurnal Ilmiah Wahana Pendidikan, 10(5), 155–161.

Dedi Presli Halawa, Magdalena Susanti Telaumbanua, & Derman Buulolo. (2023). Perbandingan Sistem Pendidikan Indonesia Dan Jepang. Ndrumi : Jurnal Ilmu Pendidikan Dan Humaniora, 6(1), 12–23. Https://Doi.Org/10.57094/Ndrumi.V6i1.807

Hidayat, F. (2015). Pengembangan Paradigma Integrasi Ilmu: Harmonisasi Islam Dan Sains Dalam Pendidikan. Jurnal Pendidikan Islam, 4(2), 299. Https://Doi.Org/10.14421/Jpi.2015.42.299-318

Hidayat, F. (2020). Pengembangan Kurikulum Sejarah Kebudayaan Islam Dengan Pendekatan Total History: Urgensi, Relevansi, Dan Aktualisasi. Cv Jejak (Jejak Publisher).

Hidayat, F. (2024). Karakteristik Pendidikan Dan Ilmuwan Muslim Periode Keemasan 750-950 M. Iqro: Journal Of Islamic Education, 7(1), 113–126.

Hidayat, F., & Mujibur Rohman, M. S. I. (2025). Pendidikan Islam Modern Di Nusantara Dialektika Pemikiran Dan Dinamika Sosial Pada Awal Abad Ke-20. Wawasan Ilmu.

Hilmin, Dwi Noviani, Lisdaleni, M. N. (2023). Pendidikan Islam Di Thailand Dan Indonesia. 1(1), 51–70.

Lismaya Lubis, & Azizah Hanum Ok. (2024). Pendidikan Islam Tradisional Dalam Transisi Dan Modernisasi Menurut Azyumardi Azra. Jurnal Sains Dan Teknologi, 6(1), 136–141.

Mior Khairul Azrin Bin Mior Jamaluddin. (2011). Sistem Pendidikan Di Malaysia : Dasar , Cabaran , Dan Pelaksanaan Ke Arah Perpaduan Nasional. Sosiohumanika, 4(1), 33–48.

Monica, S., Dompak, T., & Salsabila, L. (2024). Analisis Perbandingan Pendidikan Agama Islam Di Indonesia Dan Thailand: Studi Faktor-Faktor Penghambat Penyebaran Islam Di Thailand. Seminar Nasional Ilmu Sosial Dan Teknologi (Snistek) 6 Tahun 2024, 158–163.

Murni, S. (2024). Perbandingan Sistem Pendidikan Thailand Dan Indonesia: Sebuah Studi Literatur. Insan Cendekia: Jurnal Studi Islam, Sosial …, 3(20), 11–22.

Mutiara Rajagukguk, Susanti, L. R., Safitri, E. R., & Gulo, F. (2024). Indonesia Dan Malaysia Program Studi Magister Teknologi Pendidikan , Fakultas Keguruan Dan Ilmu Pendidikan , Universitas Sriwijaya , Palembang , Indonesia. (Dharmas Education Journal, 5(2), 1360–1367.

Nelta, S. P., Mislaini, & Dias, A. J. (2024). Jurnal Ilmu Manajemen Dan Pendidikan Perbandingan Sistem Pendidikan Di Indonesia Dan Pendidikan Di Malaysia Jurnal Ilmu Manajemen Dan Pendidikan. Ilmu, Jurnal Dan, Manajemen, 01(03), 49–61.

Razaqna, W. (2024). Perbandingan Sistem Pendidikan Di Malaysia Dan Negara Kesatuan Republik Indonesia. Jurnal Generasi Tarbiyah: Jurnal Pendidikan Islam, 3(1), 56–64. Https://Doi.Org/10.59342/Jgt.V3i1.481

Sibuea, H. Y. P. (2020). Education System Reform In Indonesia: Progress And Challenges. Kajian, 22(2), 151–162.

Syarif, N. H., & Bahri, B. (2025). Perbandingan Kurikulum Sejarah Indonesia Dengan Negara Negara Asia Tenggara. Ethnography: Journal Of Design, Social Sciences And Humanistic Studies, 2(1), 39–50.

Tanggu Daga, A. (2020). 82-Article Text-341-1-10-20200328. Jurnal Edukasi Sumba (Jes), (4) 1 : 23.

Ulya, A., & Sassi, K. (2024). Komparasi Kebijakan Kurikulum Pendidikan Agama Islam Di Indonesia Dan Thailand. Jurnal Lentera Pendidikan Pusat Penelitian Lppm Um Metro, 9(2), 355. Https://Doi.Org/10.24127/Jlpp.V9i2.3727

Ur, P., On, O., & Baku, A. L. (2016). Sertifikasi Pendidik Untuk Institusi Dan Individu. Univ.Jakarta, 1, 2021.

Downloads

Published

2026-06-15

How to Cite

Alfyani Azzahroh, Alya Sukmasyariah, & Hafizhotul Mumtazah. (2026). Perbandingan Sistem Pendidikan Islam Tradisional di Indonesia, Malaysia, dan Thailand. Perspektif : Jurnal Pendidikan Dan Ilmu Bahasa, 4(2), 13–28. https://doi.org/10.59059/perspektif.v4i2.3037

Similar Articles

<< < 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.